Uyku Apnesi ve Horlama

<<< geri

Uykuda solunumun 10 saniyenin üzerinde durmasına uyku apnesi denir. Horlama  ise uykuda solunum yolunun daralması nedeniyle çıkan sestir. Hava, solunum yolundaki dirençten dolayı türbülansa uğrayıp gürültü çıkarır ve horlama olarak duyarız.

Uyku apnesi kaça ayrılır?
1-Santral uyku apnesi: Beyindeki solunum merkezlerinin gecici olarak solunumu uyarmaması  sonucu solunumu sağlayan kas ve sinirlerin çalışmayıp hava akımını durdurduğu apne tipidir.
2-Tıkayıcı uyku apnesi: Hava yolundaki obstrüksiyon nedeniyle akciğerlere hava akımı olmaz ve hava akımı durur.
3-Miks (karışık) uyku apnesi: Hem santral hemde tıkayıcı apnenin bir arada olduğu durumlardır. Santral apne şeklinde başlayıp tıkayıcı apne olarak devam eden apne tipidir. Çoğunlukla tıkayıcı apne gibi tedavi ve takibi yapılır.


Uyku apnesi hastası hangi şikayetlerle gelir?
Horlama, geceleri  terleme ve kabus görür gibi uykudan uyanma, sabahları baş ağrısı, yorgunluk hissi ve gün içinde uyuklama hali, geceleri sık idrara kalkma, nefes açlığı ile uyanma, sersemlik hissi, ağız kuruluğu, sinirlilik ve unutkanluk en önemli şikayet sebepleridir.

Hastalara hangi sorular sorulmalıdır?
-Horlar mısınız?
-Uykudan terleyerek hava açlığı ile uyandığınız olur mu?
-Eşiniz solunumunuzun durduğunu söyler mi?
-Sabahları dinlenik (dinç) kalkar mısınız?
-Sabahları baş ağrınız olur mu?

Hastanın muayenesinde nelere dikkat ediyoruz?
-Burun  muayenesi: 
burunda kemik eğrilikleri, burun etlerinde büyüme, burun iltihapları, burnu tıkayan poliplerin varlığı araştırılmalı.
-Boğaz muayenesinde: bademcik, yumuşak damak ve küçük dil muayenesi yapılıp büyüklükleri kontrol edilir. Dil köküne bakılıp büyüklüğü (hipertrofisi) kontrol edilir. Alt çenenin pozisyonuna dikkat edilmelidir.

Her horlayan hastanın uyku apnesi var mıdır?
Çoğunlukla horlama, uyku apnesinin başlangıcıdır ve amaç horlama hastasını apne hastası haline getirmemektir. Son yıllarda tedavide üstünde durulan konu budur. Ama her horlama apne değildir. Uyku apnesi hastaları horlayan kişiler olmakla birlikte, horlayan her kişide apne olması şart değildir.

Horlama ve apneyi nasıl ayırabiliriz?
Hastanın anlattığı şikayetlerle ayrımı yapılabileceği gibi altın standart test uyku testidir (polisomnografi). Uyku testinde hasta bir gece hastanede yatıyor ve bu sürede hastanın beyin aktivitesi (EEG), bacak, göğüs ve karın adelelerinin aktivitesi (EMG), kalp ritmi( EKG),göz hareketleri (EOG), oksijen satürasyonu gibi belli değerler ölçülür ve varsa apnenin özelliği ile ilgili bilgi verir, horlama gibi parametreler kaydedilir. Hastada nefeste azalma (hipopne), nefeste durma (apne) ve eforlu solunum nedeniyle oluşan uyanıklıklar belirlenir. Uykuyu bozan bacak hareketleri değerlendirilir. Tedavi seçiminde bile etkili bir testtir.

Çocuklarda tıkayıcı uyku apnesinin özel sebepleri var mıdır?

Bademcik ve geniz eti problemleri önemli apne sebepleridir. Ayrıca genizde doğumsal kistler ve genizin doğumsal kapalı olduğu durumlar önemli tıkayıcı apne sebebidir. Tedaviler de çoğunlukla cerrahidir.

Tıkayıcı uyku apnesinde medikal tedavide neler yapılabilir?
Apne ile birlikte olan hastalıklar tedavi  edilir. Özellikle kilo fazlalığı ilk üstünde durulması gereken durumdur ve diyetisyen eşliğinde hastaya kilo verdirilir. Çünkü her bir kilo horlama ve apneyi 2-3 kat artırır. Sigara, alkol, sedatif ilaçlar yasaklanır. Uyuma pozisyonunun sırt üstü olmaması konusunda tavsiyelerde bulunulur (pijama sırtına tenis topu dikmek, sırt üstü yatmayı engelleyen yastıklar gibi).

Geçmiş dönemlerde çeşitli ilaçlar kullanılsa da şu an pek kullanım alanı yoktur.

-Ağız protezleri: Dili ve çeneyi önde tutmak için kullanılır. Yalnızca dil kökü seviyesinde tıkanıklığı olanlarda etkilidir.

-CPAP cihazları: En etkili tedavi seçeneğidir. Burna takılan bir cihazla pozitif basınç uygulanıp nefes yolu açık tutulmaya çalışılır ki sonuçları iyidir. Dezavantajı hastaların tolere etmesi zordur (yapılan çalışmalarda uyum  %25-%30 civarındadır).

-Cerrahi tedavi: Hasta seçimi önemlidir. Hastaya en uygun tedaviyi seçmek için uyku testi yapıp ardından uyku endoskopisi yapmak gerekmektedir. Uyku endoskopisinde hastaya uyku hali yaratılıp, burundan girilecek fleksibl endoskopla geniz ve gırtlak yapısı uykuda gözlemlenir. Böylece uykuda horlama sesi, apneyi yaratan seviye  gözlemlenir. Eğer seviye yumuşak damak dil kökü seviyesi ise operasyondan fayda görebileceğine işarettir. Cerrahide başarıyı etkileyen en önemli noktalar, tıkanıklığın yeri, hastanın kilosu, hastanın yaşı, boyun yapısı ve uyku testinde apnenin durumudur (apne hipopne endeksidir).

Son yıllarda en fazla kullanılan yöntem  radyo dalgalarıyla yumuşak damak ve uvulaya yapılan cerrahidir ki iyi seçilmiş hastalarda başarı oranı (özellikle horlamada) %60-% 70 seviyesindedir. Diğer cerrahiler LAUP, BAUP, UPPP seçenekleridir ancak başarı oranı radyofrekanstan yüksek değildir. En önemli konu dikkatli hasta seçimidir, her hasta cerrahiden fayda görmez.


Yükleniyor...